Konunun önemi
Fitaz kullanımı, özellikle kanatlı ve domuz beslemesinde fosfor maliyetini yönetmek, bitkisel hammaddelerde bağlı bulunan fitat fosforunu daha verimli kullanmak, dışkı ile fosfor atılımını azaltmak ve rasyon formülasyonunda esneklik sağlamak için yaygın şekilde uygulanır. Fitaz doğru kullanıldığında dikalsiyum fosfat, monokalsiyum fosfat veya diğer inorganik fosfat kaynaklarına duyulan ihtiyacı azaltabilir. Fakat yanlış matriks kullanımı, rasyondaki mineral dengesini bozarak performans, kemik mineralizasyonu, yumurta kabuk kalitesi ve sürü homojenliği üzerinde olumsuz sonuçlara yol açabilir.
Fitaz kararında en kritik nokta, ürünün teknik dokümanında verilen matriks değerlerinin rasyonla, hayvan türüyle ve işletme hedefiyle uyumlu okunmasıdır. Her fitaz enzimi aynı değildir. Enzimin kaynağı, 3-fitaz veya 6-fitaz karakteri, pH aktivite profili, mide/proventrikulus/taşlık ortamında çalışma kapasitesi, ısı stabilitesi, kaplama teknolojisi, doz-cevap eğrisi ve analiz birimi ürün performansını etkiler.
Kalsiyum ve fosfor matriksini doğru okumak, yalnızca fosfat maliyetini düşürmek anlamına gelmez. Aynı zamanda hayvanın mineral ihtiyacını güvenli sınırlar içinde karşılamak, fitatın anti-besinsel etkisini azaltmak, yemden yararlanmayı desteklemek, çevresel fosfor yükünü düşürmek ve saha performansında istikrar sağlamak anlamına gelir.
Fitaz nedir ve nasıl çalışır?
Fitaz, fitik asit veya fitat olarak bilinen moleküldeki fosfat bağlarını parçalayabilen bir fosfataz enzimidir. Bitkisel hammaddelerde fosforun önemli bir kısmı fitat formunda bulunur. Kanatlı ve domuz gibi monogastrik hayvanlar, fitat fosforundan sınırlı düzeyde yararlanabilir. Bu nedenle rasyonlara dışarıdan fitaz eklenerek fitatın kademeli şekilde parçalanması ve fosforun daha yararlanılabilir forma geçmesi hedeflenir.
Fitat yalnızca fosforu bağlamaz; kalsiyum, çinko, demir, magnezyum gibi minerallerle kompleks oluşturabilir ve protein, amino asit veya enerji kullanımını dolaylı olarak etkileyebilir. Bu nedenle fitazın faydası yalnızca fosfor salınımıyla sınırlı değerlendirilmemelidir. Doğru koşullarda fitaz, rasyonun mineral ekonomisini ve genel besin yararlanımını destekleyen stratejik bir yem enzimi olarak ele alınır.
Fitaz matriksi ne anlama gelir?
Fitaz matriksi, belirli bir dozda kullanılan fitazın rasyonda sağlayacağı tahmini besin değeri katkısını gösterir. Bu katkı genellikle kullanılabilir fosfor, sindirilebilir fosfor, toplam fosfor, kalsiyum, sodyum, metabolik enerji, amino asitler ve iz mineraller için ayrı ayrı verilebilir. Ancak her ürünün matriksi kendi saha ve deneme verilerine, doz-cevap çalışmalarına ve hedef tür verisine göre hazırlanır.
Matriks değerinin doğru okunması için şu ayrım önemlidir: “ürün etiketi üzerindeki enzim aktivitesi” ürünün ne kadar aktif enzim içerdiğini gösterirken, “besin matriksi” bu aktivitenin rasyonda ne kadar fosfor veya diğer besin değeri yerine sayılabileceğine dair formülasyon varsayımıdır. Bu iki kavram birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
| Kavram | Anlamı | Formülasyondaki önemi | Dikkat edilmesi gereken nokta |
|---|---|---|---|
| FTU / FYT | Fitaz aktivitesini ifade eden enzim birimleri | Dozaj karşılaştırması için kullanılır | Farklı analiz yöntemleri ve ürün formları doğrudan kıyaslanmamalıdır |
| Toplam fosfor | Rasyondaki tüm fosfor miktarı | Genel mineral hesabında görülür | Hayvanın kullanabildiği fosforu tek başına göstermez |
| Kullanılabilir fosfor | Özellikle kanatlı formülasyonlarında yararlanılabilir fosfor yaklaşımı | Fosfat ikamesi ve mineral güvenliği için önemlidir | Analiz ve tablo sistemine göre değişebilir |
| Sindirilebilir fosfor | Hayvanın sindirim sisteminde yararlanabildiği fosfor yaklaşımı | Daha hassas formülasyon için kullanılır | Tür, yaş ve değerlendirme yöntemi dikkate alınmalıdır |
| Fitat fosforu | Bitkisel hammaddelerde fitata bağlı fosfor | Fitazın çalışabileceği potansiyel substratı gösterir | Hammaddeye, partiye ve analiz değerine göre değişir |
| Kalsiyum matriksi | Fitazla daha iyi yararlanılabileceği varsayılan Ca katkısı | Ca:P dengesini korumak için kullanılır | Agresif düşüş kabuk, kemik ve büyüme performansını etkileyebilir |
| Yan matriksler | Enerji, amino asit, sodyum ve iz mineral katkı varsayımları | Maliyet optimizasyonu sağlar | Güvenlik payı ve saha verisi olmadan aşırı kullanılmamalıdır |
Kalsiyum fitaz performansını neden etkiler?
Fitaz uygulamalarında en sık gözden kaçan başlıklardan biri kalsiyum seviyesidir. Rasyonda gereğinden yüksek kalsiyum bulunması, fitatla çözünürlüğü düşük kompleksler oluşturabilir. Bu kompleksler fitazın fitata erişimini zorlaştırabilir ve fosfor salınımını beklenenden düşük hale getirebilir. Ayrıca yüksek kalsiyum, yem tüketimi, sindirim pH’ı, mineral dengesi ve bazı besin maddelerinin yararlanımı üzerinde de etkili olabilir.
Bu nedenle fitaz kullanılırken yalnızca fosfor düşmek teknik olarak eksik bir yaklaşımdır. Fosfor matriksiyle birlikte kalsiyum matriksi de dikkatle yorumlanmalı; kireç taşı, mermer tozu, kalsiyum karbonat, dikalsiyum fosfat, monokalsiyum fosfat ve diğer mineral kaynaklarının katkısı birlikte hesaplanmalıdır. Özellikle yumurtacı tavuklarda kalsiyum seviyesi yumurta kabuk kalitesi için kritik olduğundan, fitaz matriksiyle gereğinden fazla kalsiyum düşmek kabuk kalitesini ve üretim ekonomisini olumsuz etkileyebilir.
Ca:P oranı nasıl okunmalı?
Kalsiyum-fosfor dengesi, hayvan türüne ve üretim dönemine göre farklı hedeflerle yönetilir. Broyler başlangıç döneminde kemik gelişimi ve büyüme performansı, yumurtacı döneminde kabuk kalitesi ve kemik rezervi, domuzlarda büyüme ve iskelet gelişimi, damızlıklarda ise uzun dönem mineral dengesi ön plana çıkar. Bu nedenle tek bir Ca:P oranı tüm tür ve dönemler için yeterli değildir.
Fitaz kullanılan rasyonlarda Ca:P oranı, toplam fosfor üzerinden değil, kullanılabilir veya sindirilebilir fosfor yaklaşımı üzerinden değerlendirilmelidir. Fitazla fosfor yararlanımı artarken kalsiyum seviyesi aynı kalırsa rasyonun fonksiyonel Ca:P dengesi değişebilir. Bu durum bazı durumlarda fitazdan beklenen faydayı sınırlayabilir.
| Hayvan grubu | Öne çıkan mineral hedefi | Fitaz matriksi açısından kritik nokta | Sahada izlenecek gösterge |
|---|---|---|---|
| Broyler başlangıç | Hızlı kemik gelişimi, erken canlı ağırlık artışı | Aşırı fosfor ve kalsiyum düşüşünden kaçınılmalıdır | 7. gün canlı ağırlık, tibia külü, bacak sağlığı, FCR |
| Broyler büyütme-bitirme | FCR, canlı ağırlık, kemik dayanımı | Ekonomik matriks ve performans güvenliği dengelenmelidir | Kesim ağırlığı, yemden yararlanma, topallık, karkas kalite |
| Yumurtacı tavuk | Kabuk kalitesi, kemik rezervi, pik verim | Kalsiyum düşüşü kabuk kalitesi dikkate alınarak yapılmalıdır | Kabuk kalınlığı, kırık-çatlak oranı, yumurta verimi |
| Damızlık kanatlı | Üreme performansı, kemik-mineral rezervi | Güvenlik payı daha dikkatli korunmalıdır | Döllülük, çıkım, kabuk kalitesi, canlı ağırlık uniformitesi |
| Domuz yavrusu | Sütten kesim sonrası büyüme ve kemik gelişimi | Fosfor düşüşü bağırsak sağlığı ve yem tüketimiyle birlikte yorumlanmalıdır | Günlük canlı ağırlık artışı, dışkı, kemik göstergeleri |
| Besi domuzu | Ekonomik büyüme, fosfor atılımını azaltma | Fosfat ikamesi ekonomik hedefle birlikte yönetilebilir | ADG, FCR, karkas performansı, dışkı P atılımı |
Fitaz matriksi nasıl güvenli uygulanır?
Fitaz matriksi uygulanırken en güvenli yöntem, ürün sağlayıcısının teknik dokümanındaki önerileri, işletmenin saha verisiyle kademeli olarak eşleştirmektir. Özellikle yeni bir fitaz ürünü, yeni bir hammadde tedarik dönemi veya farklı bir peletleme koşulu söz konusuysa matriksin tamamını bir anda uygulamak yerine kontrollü geçiş yapmak daha güvenlidir.
- Mevcut rasyon mineral değerlerini çıkarın: Toplam Ca, toplam P, kullanılabilir P, sindirilebilir P, fitat P, sodyum ve iz mineral değerleri netleştirilmelidir.
- Hammadde fitat potansiyelini değerlendirin: Mısır, buğday, arpa, soya küspesi, ayçiçeği küspesi, kepek ve DDGS gibi hammaddelerin fitat içeriği farklıdır.
- Ürün dozunu doğru okuyun: 500 FTU, 750 FTU, 1.000 FTU veya daha yüksek dozlar aynı matriksle değerlendirilmemelidir; ürünün doz-cevap eğrisi dikkate alınmalıdır.
- Fosfor düşüşünü tek başına yapmayın: Fosfor düşerken kalsiyum, Ca:P oranı, mineral kaynakları ve güvenlik payı da yeniden hesaplanmalıdır.
- Yan matriksleri kademeli kullanın: Enerji, amino asit ve iz mineral matriksleri saha verisi oluşmadan agresif şekilde uygulanmamalıdır.
- Pelet stabilitesini kontrol edin: Peletleme sonrası enzim aktivitesi düşüyorsa teorik matriks sahada gerçekleşmeyebilir.
- Performansı izleyin: Büyüme, FCR, kemik kalitesi, kabuk kalitesi, dışkı mineral atılımı ve sürü uniformitesi takip edilmelidir.
Standart doz ve süperdoz yaklaşımı
Fitaz uygulamalarında iki ana yaklaşım görülür. Birincisi, standart dozla fosfor salınımını hedefleyerek inorganik fosfat maliyetini optimize etmektir. İkincisi ise daha yüksek dozlarla fitatın anti-besinsel etkilerini daha fazla azaltmayı hedefleyen süperdoz yaklaşımıdır. Süperdoz, yalnızca daha fazla fosfor düşmek anlamına gelmez; fitatın daha ileri düzeyde parçalanmasıyla mineral ve besin yararlanımını destekleme hedefi taşır.
Ancak süperdoz kararı rasyonun fitat düzeyi, hayvan yaşı, ürünün doz-cevap verisi, saha hedefi ve maliyet/fayda hesabıyla verilmelidir. Yüksek doz kullanıldığında üreticinin önerdiği ek matrikslerin teknik dayanağı incelenmeli, standart doz matriksiyle süperdoz matriksi karıştırılmamalıdır.
| Uygulama yaklaşımı | Ana hedef | Matriks okuma şekli | Dikkat noktası |
|---|---|---|---|
| Standart fitaz dozu | Fosfor yararlanımı ve fosfat maliyet optimizasyonu | Üretici dokümanındaki temel P ve Ca matriksi kullanılır | Kalsiyum-fosfor dengesi güvenli tutulmalıdır |
| Yüksek doz / süperdoz | Fitatın anti-besinsel etkisini daha fazla azaltma | Doz-cevap verisine göre ek matriks değerlendirilir | Yan matriksler saha verisi olmadan abartılmamalıdır |
| Koruyucu kullanım | Hammadde değişkenliğinde güvenlik sağlama | Daha konservatif matriks tercih edilir | Özellikle genç hayvan ve damızlıklarda güvenlik payı korunmalıdır |
| Agresif ekonomik matriks | Maliyet düşürme | Fosfat, kalsiyum ve yan besin matriksi daha yüksek uygulanır | Kemik, kabuk, büyüme ve saha riski artabilir |
Peletleme, ısı stabilitesi ve enzim aktivitesi
Fitaz bir enzim olduğu için üretim prosesinden etkilenebilir. Peletleme sırasında buhar, sıcaklık, basınç, nem ve bekleme süresi enzim aktivitesinin korunmasında belirleyicidir. Kaplanmış veya ısıya dayanıklı formdaki fitazlar bu koşullarda daha stabil olabilir; ancak her ürünün dayanım seviyesi farklıdır. Bu nedenle peletleme sonrası aktivite ölçümü veya üretici stabilite verisi matriks uygulaması için önemlidir.
Eğer peletleme sonrası fitaz aktivitesi beklenenden düşük kalıyorsa, formülasyonda kullanılan matriks teorik olarak doğru görünse bile sahada yeterli fosfor salınımı gerçekleşmeyebilir. Bu durum büyüme performansı, kemik mineralizasyonu ve kabuk kalitesi üzerinde gecikmeli sorunlar oluşturabilir.
- Pelet sıcaklığı: Yüksek sıcaklık fitaz aktivitesini azaltabilir; ürünün ısı stabilite verisi kontrol edilmelidir.
- Buhar ve nem: Buhar uygulaması enzim yapısını etkileyebilir; proses parametreleri kaydedilmelidir.
- Kaplama teknolojisi: Kaplanmış fitazlar peletleme sırasında daha iyi korunabilir; ancak çözünürlük ve sindirimde salınım da önemlidir.
- Post-pellet likit uygulama: Sıvı fitaz uygulamalarında dozlama doğruluğu, nozul dağılımı ve homojenlik takip edilmelidir.
- Depolama süresi: Uzun depolama, yüksek sıcaklık ve nem enzim aktivitesini zamanla düşürebilir.
Hammadde yapısı ve fitat substratı
Fitazın çalışabilmesi için rasyonda yeterli fitat substratı bulunmalıdır. Bitkisel hammaddelerin fitat fosforu düzeyi farklıdır. Bu nedenle mısır-soya bazlı rasyon, buğday-soya bazlı rasyon, arpa içeren rasyon, kepek veya DDGS kullanılan rasyonlar aynı fitaz matriksiyle değerlendirilmemelidir. Hammadde kompozisyonu değiştiğinde fitazın potansiyel katkısı da değişebilir.
Rasyonda fitat seviyesi yüksek olduğunda fitazdan beklenen fosfor salınımı ve anti-besinsel etki azaltımı daha anlamlı hale gelebilir. Fitat seviyesi düşük veya inorganik fosforu yüksek bir rasyonda ise fitazın ekonomik geri dönüşü farklı hesaplanmalıdır. Bu nedenle yem fabrikalarında fitaz kararı, sadece sabit ürün dozu üzerinden değil, rasyonun fitat potansiyeli üzerinden yönetilmelidir.
Fitaz kullanırken sık yapılan hatalar
- Fosfor matriksini kalsiyumdan bağımsız uygulamak: Fosfor düşerken kalsiyum seviyesi aynı kalırsa Ca:P dengesi bozulabilir.
- Ürünler arası matriksi kopyalamak: Her fitazın pH profili, doz-cevap eğrisi, aktivite birimi ve stabilitesi farklıdır.
- Pelet stabilitesini kontrol etmemek: Üretim sonrası enzim aktivitesi düşerse hesaplanan matriks sahada gerçekleşmeyebilir.
- Hammadde fitat düzeyini göz ardı etmek: Fitazın etkisi rasyondaki fitat substratıyla doğrudan ilişkilidir.
- Yan matriksi agresif kullanmak: Enerji ve amino asit matriksleri güvenlik payı olmadan düşülürse performans riski oluşabilir.
- Genç hayvanlarda güvenlik payını azaltmak: Başlangıç döneminde kemik gelişimi ve erken performans için mineral güvenliği daha kritiktir.
- Yumurta kabuk kalitesini ihmal etmek: Yumurtacılarda kalsiyum yönetimi fitaz matriksinden bağımsız düşünülmemelidir.
- Laboratuvar ve saha verisini eşleştirmemek: Teorik formülasyon, tibia külü, kabuk kalitesi, FCR ve canlı ağırlık verisiyle kontrol edilmelidir.
Saha performans takibi
Fitaz uygulamasının başarısını değerlendirmek için yalnızca yem maliyetine bakmak yeterli değildir. Asıl hedef, düşürülen fosfat maliyetine rağmen performans, kemik gelişimi, kabuk kalitesi ve sağlık göstergelerinin korunması veya iyileştirilmesidir. Bu nedenle uygulama öncesinde başlangıç değerleri kaydedilmeli, uygulama sonrasında düzenli takip yapılmalıdır.
| Takip alanı | Ölçülebilir gösterge | Neden önemli? | Yorumlama notu |
|---|---|---|---|
| Büyüme performansı | Canlı ağırlık, ADG, FCR, sürü uniformitesi | Mineral matriksinin performansı bozmadığını gösterir | Başlangıç dönemi ve yem geçişleri ayrıca izlenmelidir |
| Kemik mineralizasyonu | Tibia külü, bacak sağlığı, topallık kayıtları | Fosfor ve kalsiyum güvenliğinin temel göstergesidir | Özellikle broyler ve genç domuzlarda önemlidir |
| Yumurta kabuk kalitesi | Kabuk kalınlığı, kırık-çatlak oranı, kabuk dayanımı | Kalsiyum yönetiminin doğru yapıldığını gösterir | Pik dönem ve yaşlı sürüler daha hassastır |
| Yem tüketimi | Günlük tüketim, yem reddi, parti geçişleri | Mineral ve rasyon dengesizliği tüketimi etkileyebilir | Hammadde değişimiyle birlikte değerlendirilmelidir |
| Dışkı ve çevresel etki | Dışkı kuru madde, mineral atılımı, altlık kalitesi | Fosfor kullanımının çevresel etkisini gösterir | Altlık nemi ve bağırsak sağlığıyla birlikte yorumlanmalıdır |
| Ekonomik sonuç | Fosfat tasarrufu, enzim maliyeti, performans farkı | Net geri dönüşü belirler | Sadece yem formül maliyeti değil, üretim sonucu dikkate alınmalıdır |
Rasyon formülasyonunda pratik kontrol listesi
Fitaz matriksini uygulamadan önce teknik ekiplerin aşağıdaki kontrol listesini tamamlaması önerilir. Bu liste, hem yem fabrikası formülasyon ekipleri hem de saha besleme danışmanları için pratik bir karar çerçevesi sunar.
- Ürünün aktivite birimi, önerilen dozajı ve hedef hayvan türü net mi?
- Üretici tarafından verilen fosfor ve kalsiyum matriks değerleri hangi doz için geçerli?
- Matriks kullanılabilir fosfor, sindirilebilir fosfor veya toplam fosfor üzerinden mi tanımlanıyor?
- Rasyondaki kalsiyum kaynağı ve çözünürlüğü dikkate alındı mı?
- Rasyonda fitat substratı yeterli mi?
- Peletleme sıcaklığı ve proses koşulları enzim stabilitesiyle uyumlu mu?
- Yan matriksler saha verisi olmadan agresif şekilde uygulanıyor mu?
- Genç hayvan, damızlık veya yumurtacı gibi hassas gruplarda güvenlik payı korundu mu?
- Uygulama sonrası performans ve mineral göstergeleri takip edilecek mi?
Fitaz ürün seçimi için teknik satın alma kriterleri
Fitaz tedarikinde yalnızca kilogram fiyatına bakmak yanıltıcı olabilir. Asıl değerlendirme, birim aktif enzim maliyeti, uygulanabilir matriks değeri, pelet stabilitesi, teknik destek, tedarik sürekliliği ve saha performans güvenliği üzerinden yapılmalıdır.
| Satın alma kriteri | İstenen bilgi | Teknik gerekçe |
|---|---|---|
| Enzim aktivitesi | FTU/FYT değeri, analiz yöntemi, garanti edilen minimum aktivite | Dozaj ve ürün karşılaştırması için temel veridir |
| Fitaz tipi ve kaynak | 3-fitaz / 6-fitaz, üretici mikroorganizma, ürün formu | pH profili ve çalışma karakteri hakkında teknik bilgi sağlar |
| pH aktivite profili | Asidik sindirim bölgesindeki aktivite verisi | Fitatın erken parçalanması açısından önemlidir |
| Isı stabilitesi | Peletleme sonrası aktivite korunumu | Yem fabrikası koşullarında gerçek dozun korunmasını sağlar |
| Matriks dokümanı | P, Ca, enerji, amino asit ve mineral matriksleri | Formülasyon güvenliği için gereklidir |
| Hedef tür onayı | Kanatlı, domuz, yumurtacı, damızlık veya diğer tür uygunluğu | Etiket ve mevzuat uyumunu destekler |
| Kalite belgeleri | COA, güvenlik bilgi formu, parti izlenebilirliği | Tedarik güvenliği ve ürün standardizasyonu sağlar |
| Teknik destek | Rasyon matriks uygulaması, saha takip protokolü | Ürünün doğru kullanımı için önemlidir |
İlgili ürün grupları
Fitaz kullanımı doğrudan yem enzimi ve mineral besleme yönetimiyle ilgilidir. Bu nedenle ilgili ürün grupları pigment veya renklendirici ürünlerden ziyade enzimler, fosfat kaynakları, kalsiyum kaynakları, mineral premiksler ve fonksiyonel yem katkıları etrafında değerlendirilmelidir.
- Yem Enzimleri
- Fitaz Enzimi
- Enzim Premiksleri
- Dikalsiyum Fosfat
- Monokalsiyum Fosfat
- Kalsiyum Karbonat
- Kalsiyum Karbonat Taşıyıcıları
- Mineral Premiksleri
- İz Mineral Premiksleri
- Fonksiyonel Katkı Premiksleri
Atlas ile teknik değerlendirme süreci
Atlas Yem Katkı Maddeleri, fitaz ve yem enzimi tedarikinde yalnızca ürün temini değil; ürün seçimi, dozaj değerlendirmesi, matriks yorumu, kalsiyum-fosfor güvenlik payı, yem üretim koşulları ve saha performans takibi konularında da teknik değerlendirme desteği sunmayı hedefler. En doğru alternatifin belirlenebilmesi için aşağıdaki bilgilerin paylaşılması değerlendirme sürecini hızlandırır:
- Hedef hayvan türü ve üretim dönemi
- Mevcut fitaz ürünü, dozu ve aktivite birimi
- Yem formu: toz, pelet, crumble, granül veya sıvı uygulama
- Peletleme sıcaklığı, buhar uygulaması ve üretim prosesi
- Rasyondaki toplam Ca, toplam P, kullanılabilir veya sindirilebilir P değerleri
- Kullanılan fosfat ve kalsiyum kaynakları
- Hammadde yapısı ve fitat potansiyeli
- Uygulanmak istenen fitaz matriksi
- Aylık yem üretim miktarı veya fitaz tüketim beklentisi
- Varsa performans, kemik, kabuk veya dışkı mineral verileri
Sonuç: fitaz matriksi nasıl okunmalı?
Fitaz, doğru kullanıldığında hem yem maliyetini hem de mineral yararlanımını önemli ölçüde etkileyebilen stratejik bir yem katkısıdır. Ancak fitazdan beklenen faydanın sahaya yansıması için kalsiyum ve fosfor matriksi dikkatle okunmalıdır. Ürün matriksi; hayvan türü, yaş dönemi, rasyon fitat içeriği, kalsiyum seviyesi, peletleme koşulları ve saha hedefleriyle uyumlu değilse teorik tasarruf pratikte performans kaybına dönüşebilir.
En güvenli yaklaşım; fitazı yalnızca fosfat düşürme aracı olarak değil, mineral dengesi ve besin yararlanımını yöneten teknik bir formülasyon aracı olarak görmektir. Bu nedenle matriks kararları kademeli uygulanmalı, saha verisiyle doğrulanmalı ve özellikle hassas hayvan gruplarında güvenlik payı korunmalıdır.
Kaynak ve teknik referans notları
Bu içerikte yer alan teknik çerçeve; yem katkı mevzuatı, fitaz enzimlerinin yem katkısı olarak değerlendirilmesi, fosfor yararlanımı, kalsiyum-fosfor dengesi, fitat parçalanması ve saha performans takibi konularındaki genel bilimsel literatür ve kurum değerlendirmeleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
- European Commission - Legislation on feed additives
- European Commission - Feed additives
- EFSA - Safety and efficacy of a feed additive consisting of 6-phytase
- EFSA - Efficacy of a feed additive consisting of 6-phytase
- Efficacy and equivalency of phytase for available phosphorus in broiler chickens
- Influence of phytase supplementation on calcium and phosphorus digestibility in pigs